Leiderschap in de training: minder doen, meer duidelijkheid
Leiderschap klinkt misschien als iets groots. Alsof je paard op een dag wakker wordt en denkt:
“Vandaag ga ik eens kijken of mijn mens eindelijk geschikt is voor de functie.” 😉
Maar in de training zit leiderschap vaak juist in de allerkleinste dingen.
Niet in harder worden.
Niet in meer druk geven.
En ook niet in je paard voortdurend vertellen wat hij moet doen.
Maar in duidelijk zijn in wat je met je lichaam vraagt.
Je paard spreekt geen Nederlands
Wij mensen zijn dol op woorden.
“Kom maar.”
“Voorwaarts.”
“Nee, niet daar.”
“Ho eens even!”
En ondertussen kan ons lichaam iets totaal anders vertellen.
We kijken de ene kant op, staan de andere kant op, lopen achteruit terwijl we eigenlijk willen dat het paard vooruitgaat en vragen ons vervolgens af waarom hij zo moeilijk doet.
Paarden hebben daar weinig boodschap aan.
Zij lezen vooral onze houding, positie, beweging en energie.
Daarom vind ik loswerken zo interessant. Het haalt een groot deel van onze menselijke ‘ruis’ weg.
Eerst je eigen lichaam leren gebruiken
Bij loswerken probeer je niet meteen allerlei opdrachten aan je paard te geven. Je gaat eerst ontdekken wat jouw lichaam eigenlijk vertelt.
- Kun je met je positie invloed hebben op de richting?
- Kun je met je houding invloed hebben op het tempo?
- En kun je juist duidelijk begrenzen wanneer dat nodig is?
Dat klinkt eenvoudig. Tot je het zelf probeert.
Dan blijkt ineens dat die ene stap naar voren van jou blijkbaar een compleet andere boodschap aan je paard gaf dan jij in gedachten had. 😄
Wie bepaalt de richting?
Een mooi voorbeeld is het sturen. Je wilt dat je paard naar links gaat. In je hoofd is dat glashelder.
Maar je lichaam zegt misschien: “Ga maar links… maar als je liever rechts gaat, vind ik dat eigenlijk ook prima.”
Je paard kiest vervolgens rechts.
En jij denkt: “Hij luistert niet.”
Terwijl je paard misschien juist ontzettend goed heeft geluisterd naar wat jij hem vertelde. Alleen was jouw boodschap niet zo duidelijk als je dacht.
Daarom begint leiderschap voor mij bij bewustwording van je eigen hulpen. Niet steeds méér doen, maar leren wat een kleine verandering in je houding al kan betekenen.
De leidende en de drijvende rol
In het loswerken kun je mooi ervaren dat je verschillende rollen kunt aannemen.
- Soms geef je richting.
- Je nodigt je paard uit om een bepaalde kant op te gaan.
- Op andere momenten beïnvloed je juist het tempo.
- Je kunt hem meer voorwaarts laten gaan, maar ook juist rustiger laten worden.
Daarmee raak je aan iets wat je ook in een kudde terugziet: richting en snelheid worden niet zomaar aan het toeval overgelaten.
En precies daar ligt een mooie basis voor leiderschap.
Je paard hoeft niet voortdurend naar jou te kijken om te weten wat hij moet doen. Hij leert jouw lichaam steeds beter lezen.
Jouw ruimte, mijn ruimte
Een belangrijke eerste stap is voor mij het duidelijk maken van persoonlijke ruimte.
Dat klinkt misschien heel simpel. Maar denk eens na over hoeveel momenten per dag je paard eigenlijk jouw ruimte bepaalt.
- Hij draait weg als jij met het halster aan komt lopen.
- Hij duwt met zijn neus tegen jou aan.
- Hij loopt je voorbij bij het leiden.
- Hij komt steeds een stukje dichterbij tijdens het poetsen, totdat hij op je tenen staat.
Het doel is niet dat je paard nooit meer bij je mag komen. Integendeel. Ik vind het juist mooi als een paard uit zichzelf contact zoekt.
Maar het verschil zit in wie de beweging initieert en wanneer.
Jij bepaalt wanneer je paard dichterbij mag komen, maar ook wanneer hij weer uit jouw ruimte moet blijven. Beide bewegingen zouden even gemakkelijk moeten gaan.
Het gaat om balans: ruimte maken én ruimte geven, zonder dat één van beide moeilijker wordt. En je paard leert dat jouw ruimte net zo belangrijk is als de zijne.
Geen stem nodig
Een van de mooie dingen van loswerken vind ik dat je stem in eerste instantie helemaal niet nodig hebt. Dat kan best even wennen zijn.
Want als we iets willen, hebben we als mens al snel de neiging om het nog een keer te zeggen.
- “Vooruit.”
- Paard kijkt.
- “Vooruit!”
- Paard kijkt nog steeds.
- “VOORUIT!”
En inmiddels is vooral onze frustratie vooruit gegaan. 😉
Door de stem even weg te laten, word je gedwongen om beter te kijken naar je eigen lichaamstaal.
- Was mijn positie duidelijk?
- Was mijn vraag groot genoeg?
- Gaf ik ook daadwerkelijk ruimte?
- En vooral: wat vertelt mijn paard mij met zijn reactie?
De reactie van je paard is feedback
Dat vind ik misschien wel één van de waardevolste onderdelen van deze manier van trainen.
Je paard vertelt je namelijk voortdurend hoe (on)duidelijk jij bent.
- Draait hij naar je toe? Misschien was je vraag niet duidelijk.
- Loopt hij juist mooi van je weg in de richting die jij bedoelde? Dan heb je waarschijnlijk een duidelijke boodschap gegeven.
- Gaat hij steeds sneller lopen? Misschien heb je te veel druk opgebouwd.
- Verliest hij zijn tempo? Misschien was je drijvende hulp niet duidelijk genoeg.
Je paard is daarmee eigenlijk een soort spiegel. Een spiegel met vier benen en soms nogal uitgesproken meningen, maar wel hele eerlijke. 😉
Van grote beweging naar kleine hulp
In het begin mogen je hulpen best duidelijk zijn. Je wilt tenslotte dat je paard begrijpt wat de bedoeling is. Maar zodra hij het begrijpt, kun je steeds kleiner gaan werken.
Door je hulpen altijd zo klein te beginnen waarop je wilt dat ze gaan reageren en opbouwt tot je een reactie krijgt. Geef je je paard de kans om te leren op kleine hulpen te gaan reageren. Waar je eerst nog veel moest opbouwen om iets duidelijk te maken, zal je de volgende keer minder nodig hebben. En zo bouw je ook je hulpen af!
Een duidelijke positie wordt een subtiele verandering.
Een grote vraag wordt uiteindelijk misschien maar een klein verschil in houding.
En dát is waar het interessant wordt. Want hoe beter je paard jouw kleine signalen begrijpt, hoe minder je nodig hebt om samen iets te bereiken.
En daar komt de samenwerking
Leiderschap betekent voor mij daarom niet dat je paard voortdurend achter jou aan moet lopen en op iedere beweging moet reageren.
Het gaat juist om het creëren van zoveel duidelijkheid dat je uiteindelijk minder hoeft te doen.
- Je maakt afspraken.
- Je leert elkaar begrijpen.
- Je paard weet wat jouw signalen betekenen.
- En jij leert steeds beter luisteren naar zijn antwoorden.
Dan verschuift het langzaam van leiden naar samenwerken.
En misschien is dat wel het mooie van goed leiderschap: Hoe beter je het opbouwt, hoe minder zichtbaar het uiteindelijk wordt.
Geen grote gebaren.
Geen strijd.
Geen eindeloze correcties.
Maar een paard dat op een kleine verandering van jouw lichaam reageert en denkt: “Oh ja. Ik weet wat je bedoelt.”
En jij denkt: “Kijk. Dáár doen we het voor.” ❤️